czwartek, 21 Styczeń 2021,
imieniny obchodzą: Agnieszka, Jarosława

Aktualności

A A A

Strona główna / Aktualności / Dęby pamięci

Dęby pamięci

data dodania: 2020-07-10 12:10:29

Wspólnie z moją koleżankę z klasy Olą, rozpoczęłyśmy poszukiwanie informacji na ich temat

Idąc do szkoły, wielokrotnie mijam dęby rosnące przed budynkiem. Zastanowiło mnie, kiedy i przez kogo zostały one posadzone oraz z jakiej inicjatywy. Wspólnie z moją koleżanką z klasy, Olą, rozpoczęłyśmy poszukiwanie informacji na ich temat. Szczegółowy opis znalazłyśmy na stronie internetowej szkoły. Pomimo tego postanowiłyśmy dowiedzieć się czegoś więcej. W tym celu skierowałyśmy kilka pytań do nauczycielki historii w zawierciańskim Gimnazjum nr 1 i zarazem koordynatorki akcji „Dęby Pamięci”  pani Marty Przybyły.

A.S.-W.D.:Kto i w jaki sposób dowiedział się o akcji „Dęby Pamięci”.

 M. P.: Pani dyrektor Katarzyna Jaworska przyszła do mnie na początku roku 2009 z informacją o tym, że pewne stowarzyszenie z Warszawy chce utrwalić w pamięci Polaków zbrodnię katyńską. Zapytała, co o tym sądzę i czy spróbujemy się włączyć do akcji. Zaczęłam czytać na stronie Stowarzyszenia „Parafiada” o projekcie, który polegał na posadzeniu w parkach, na skwerach i cmentarzach 21 473 Dębów Pamięci na 70. rocznicę zbrodni katyńskiej. Spodobał mi się ten pomysł, bo wiedza Polaków na temat Katynia ciągle jest niepełna. Przez wiele lat nie wolno było pisać ani uczyć o tej zbrodni, a gdy już ten temat poruszano, za sprawców podawano Niemców, nie Rosjan. Cel akcji był szczególnie ważny. Jeden dąb to jedno nazwisko z listy katyńskiej. My sadzimy dęby poświęcone osobom, które były związane z Zawierciem i zginęły w Katyniu. Uczestnicy projektu zobowiązywali się do opieki nad dębem oraz upamiętnienia ofiar zbrodni.

A.S.-W.D.: W jaki sposób została Pani koordynatorem tego projektu.

M.P.: Wkrótce po rozmowie z panią dyrektor dostałam zaproszenie do udziału w spotkaniu Towarzystwa Miłośników Ziemi Zawierciańskiej. Poruszono tam temat ofiar zbrodni katyńskiej z terenu powiatu zawierciańskiego. Nawiązałam współpracę z panem Zdzisławem Kluźniakiem, który od lat zbierał informacje, dokumenty i wszelkie pamiątki związane z zawiercianami, którzy zostali zamordowani w Katyniu, Charkowie, Miednoje i innych miejscach kaźni na Wschodzie.Skontaktowałam się z organizatorem akcji sadzenia Dębów Pamięci, zgłosiłam naszą szkołę do realizacji ogólnopolskiego programu „Katyń."ocalić od zapomnienia” i rozpoczęłam z uczniami pracę, która polegała na zebraniu informacji o zbrodni katyńskiej. Wyszukaliśmy osoby związane zawodowo lub rodzinnie z Zawierciem, a zamordowane przez NKWD w roku 1940. Wybraliśmy czterech bohaterów, na których cześć posadziliśmy drzewa.20 maja 2009 r. odbyła się w naszej szkole niezwykle wzruszająca uroczystość. Mieliśmy zaszczyt gościć rodziny ofiar zbrodni katyńskiej, władze miasta,  kombatantów, przedstawicieli wielu organizacji i stowarzyszeń. Posadziliśmy dęby, pod które wysypana została ziemia przywieziona z Katynia przez córkę podpułkownika Rudolfa Geyera  ziemia, która była świadkiem tamtych wydarzeń i jest przesiąknięta krwią Polaków. Te dęby, które rosną na placu szkolnym, są poświęcone zawierciańskim nauczycielom: porucznikowi Janowi Gubale i porucznikowi Eustachemu Serkesowi.

A.S.-W.D.: Czy mogłaby Pani przybliżyć nam te postaci.

M.P.: Porucznik Eustachy Serkes urodził się we Lwowie, tam też ukończył seminarium nauczycielskie. W 1930 r. rozpoczął pracę w szkole w Wysokiej i osiedlił się w Zawierciu. Pracował m.in. w Szkole Powszechnej nr 2 w Zawierciu. W sierpniu 1939 r. został skierowany do 75. Pułku Piechoty. We wrześniu walczył m.in. w okolicach Tomaszowa Lubelskiego i dostał się do sowieckiej niewoli. Został zamordowany przez Rosjan. Spoczywa na cmentarzu w Katyniu. Miał żonę i dwoje dzieci.Porucznik Jan Gubała urodził się w Sosnowcu, tam ukończył szkołę powszechną i seminarium nauczycielskie. Pracował w Grodźcu, Żarkach i w Szkole Powszechnej nr 2 w Zawierciu. W sierpniu 1939 został zmobilizowany, potem walczył w kampanii wrześniowej i razem z innymi oddziałami Armii Kraków wycofał się pod Tomaszów Lubelski. Po kapitulacji i wkroczeniu Rosjan postanowił przedzierać się do Rumunii, żeby na obczyźnie kontynuować walkę z najeźdźcą hitlerowskim. Prawdopodobnie w okolicach Kowla dostał się do sowieckiej niewoli. Został zamordowany wiosną 1940 r. Spoczywa na cmentarzu w Katyniu.

A.S.-W.D.: Czy w Zawierciu są jeszcze inne miejsca, gdzie rosną Dęby Pamięci.

M.P.:Nieopodal Pomnika Nieznanego Żołnierza i zawierciańskiej bazyliki dęby upamiętniają majora Władysława Drabarka i pułkownika Rudolfa Geyera. Major Władysław Drabarek był ordynatorem oddziałów chirurgii i ginekologii, a następnie dyrektorem zawierciańskiego szpitala w okresie międzywojennym. Jako lekarz wojskowy dostał się do radzieckiej niewoli, a w 1940 r. został zabity w więzieniu w Charkowie. Pułkownik Rudolf Geyer jako zawodowy żołnierz walczył w okresie I wojny światowej w armii austriackiej, potem, po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, służył w różnych miastach. Do Zawiercia został skierowany w latach 30. X X wieku. Zamieszkał tu z rodziną i zorganizował Batalion Obrony Narodowej „Zawiercie”, walczący w 1939 r. w tylnej straży Armii Kraków. Został wzięty do sowieckiej niewoli i zamordowany w Charkowie.Dla mnie, nauczycielki historii, jest niezwykle ważne, aby dramat Katynia nigdy nie został zapomniany. Prawdy nie wolno zamazać, trzeba ją poznać i pamiętać  oto nasze zadania. Są zbrodnie, które nie ulegają przedawnieniu. Są doświadczenia, których nie wolno zapomnieć, bo są one lekcją dla przyszłości.

A.S.-W.D.: Bardzo dziękujemy za rozmowę.

Dumą naszej szkoły jest otrzymanie dwóch państwowych odznaczeń cywilnych. W 2010 r. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa przyznała zawierciańskiemu Gimnazjum nr 1 Złoty Medal Opiekuna Pamięci Narodowej, z kolei Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uhonorował szkołę medalem Pro Memoria za wybitne zasługi w utrwalaniu pamięci o ludziach i czynach w walce o niepodległość Polski w czasie II wojny światowej.

Artykuł archiwalny rozmowa Aleksandry Stępień 

Zawiercianin Wiosna 2014 nr 1 (18)

 

 

Wydawca:

Centrum Inicjatyw Lokalnych
42-400 Zawiercie, ul. Senatorska 14

Pomóż nam rozwijać serwis:
1%

Podaruj 1% podatku
KRS: 0000215720